استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22054/msil.2026.94373.1267
چکیده
مسألۀ این پژوهش، تبیین همافقیها و واگراییهای دو تجربۀ عرفانی فنا در سنت عطار نیشابوری و ساتوری (روشنشدگی) در ذن بودیسم است؛ دو سنتی که با وجود فاصلۀ جغرافیایی و فقدان تماس تاریخی، هر دو، نیستی و محو خود را شرط دستیابی به حقیقت میدانند. هدف، تطبیق ساختاری این دو مفهوم و نشان دادن چگونگی نزدیک شدن دو تجربه دینی- عرفانی مستقل به یکدیگر در قلمرو ناگفتنی است. روش پژوهش، تطبیقی- تحلیلی با تکیه بر چارچوب گفتوگوی انتقادی است و از یک سو به تحلیل چهار مفهوم فقر (در برابر تهیبودگی)، حیرت (در برابر شک بزرگِ ذن)، خاموشی (در برابر ناگفتنی) و بقا (در برابر ذهن معمولیِ ذن) در آثار عطار میپردازد و از سوی دیگر، این مفاهیم را با تعالیم کلاسیک ذن (هوآنگپو، سوترای سکّو، سوزوکی) مقایسه میکند. یافتهها نشان میدهد که هر دو سنت، هستی روزمره را فریب و دویی میدانند و راه رهایی را در فروپاشی خود و جهش ناگهانی به سوی حقیقت واحد جستجو میکنند. بااینحال، واگراییها نیز چشمگیرند: در عطار، فنا نتیجۀ سلوک طولانی و درد فراق عاشقانه است و به بقای بعد از فنا میانجامد، حالآنکه در ذن، ساتوری، بیکوشش و ناگهانی است و مفهوم بقا در آن به معنای بازگشت به ذهن معمولی و زندگی روزمره است.
سعادتی, سیامک. (1405). از نیستی تا بیداری: تطبیق تجربه فنا و ساتوری در عطار و ذن بودیسم. (e21673). عرفان پژوهی در ادبیات, 5(9), e21673 https://doi.org/10.22054/msil.2026.94373.1267
MLA
سعادتی, سیامک. "از نیستی تا بیداری: تطبیق تجربه فنا و ساتوری در عطار و ذن بودیسم" .e21673 , عرفان پژوهی در ادبیات, 5, 9, 1405, e21673. doi: 10.22054/msil.2026.94373.1267
HARVARD
سعادتی سیامک. (1405). 'از نیستی تا بیداری: تطبیق تجربه فنا و ساتوری در عطار و ذن بودیسم', عرفان پژوهی در ادبیات, 5(9), e21673. doi: 10.22054/msil.2026.94373.1267
CHICAGO
سیامک سعادتی, "از نیستی تا بیداری: تطبیق تجربه فنا و ساتوری در عطار و ذن بودیسم," عرفان پژوهی در ادبیات, 5 9 (1405): e21673, doi: 10.22054/msil.2026.94373.1267
VANCOUVER
سعادتی سیامک. از نیستی تا بیداری: تطبیق تجربه فنا و ساتوری در عطار و ذن بودیسم. عرفان پژوهی. 1405;5(9):e21673. doi: 10.22054/msil.2026.94373.1267
