1
استادیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام
2
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام. تهران
10.22054/msil.2026.90222.1226
چکیده
این پژوهش به بررسی بازنمایی و تحول مفاهیم عرفانی «رندی» و «قلاشی» در ادبیات عرفانی منظوم شیعی با تمرکز بر دیوان عارف بجنوردی میپردازد. مفاهیم «رند» و «قلاش» از دیرباز در ادبیات عرفانی فارسی حضوری پررنگ داشتهاند. در نگاه اوّل، این واژگان حامل معنایی منفی و دالّ بر بیقیدی، حیلهگری و گداصفتی هستند؛ اما در ساحت تأویل عرفانی، این مصطلحات از مفاهیم واژگانی و دالهای زمینی به مدلولهای آسمانی ارتقا مییابند و به نمادهایی برای سالکی که از قیدوبندهای ظاهری، انانیّت نفسانی و حتی تعلّقات اخروی رسته است بدل میشوند. این مقاله که با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده-های آن به شیوهی کتابخانهای به دست آمده است، با اتکا به اشعار عارف بجنوردی نشان میدهد که چگونه این مفاهیم به گفتمانی برای بیان «فنا در حق»، «گذار از شریعت ظاهری به حقیقت باطنی»، «عبور از خودی» و نهایتاً «سلوک عاشقانهی شیعی» با محوریت ولایت اهلبیت (ع) تبدیل میشوند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که عارف بجنوردی با تلفیق هندسهی مفهومی رندی و قلاشی با مضامین شیعی همچون فداکاری و عشق بهخصوص در دو مورد عشق مریدانه به امام علی (ع) و از خود بیخود شدن فداکارانه در قیام حسینی؛ نظام نمادین یکتایی میآفریند که در آن «رند» عارفی حقیقتبین است که قلاشوار، طریق عشق را میپیماید.
مقدادیان,عادل و حنیفی,میثم . (1405). نمادپردازی عرفانی از مفهوم رندی و قلاشی در ادبیات منظوم شیعی (بررسی موردی اشعار عارف بجنوردی). (e21587). عرفان پژوهی در ادبیات, (), e21587 doi: 10.22054/msil.2026.90222.1226
MLA
مقدادیان,عادل , و حنیفی,میثم . "نمادپردازی عرفانی از مفهوم رندی و قلاشی در ادبیات منظوم شیعی (بررسی موردی اشعار عارف بجنوردی)" .e21587 , عرفان پژوهی در ادبیات, , , 1405, e21587. doi: 10.22054/msil.2026.90222.1226
HARVARD
مقدادیان عادل, حنیفی میثم. (1405). 'نمادپردازی عرفانی از مفهوم رندی و قلاشی در ادبیات منظوم شیعی (بررسی موردی اشعار عارف بجنوردی)', عرفان پژوهی در ادبیات, (), e21587. doi: 10.22054/msil.2026.90222.1226
CHICAGO
عادل مقدادیان و میثم حنیفی, "نمادپردازی عرفانی از مفهوم رندی و قلاشی در ادبیات منظوم شیعی (بررسی موردی اشعار عارف بجنوردی)," عرفان پژوهی در ادبیات, (1405): e21587, doi: 10.22054/msil.2026.90222.1226
VANCOUVER
مقدادیان عادل, حنیفی میثم. نمادپردازی عرفانی از مفهوم رندی و قلاشی در ادبیات منظوم شیعی (بررسی موردی اشعار عارف بجنوردی). عرفان پژوهی. 1405;():e21587. doi: 10.22054/msil.2026.90222.1226
