عرفان پژوهی در ادبیات

جلوه های نمادین رنگ سرخ درادبیات عرفانی با محوریت کتاب کشف الاسرار روزبهان بقلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

لیلا رستگارنیک

استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان ، شیراز، ایران

10.22054/msil.2025.84241.1173
چکیده
در طول تاریخ بشر، رنگ‌ها اهمیت و تأثیر مهمی بر زندگی انسان‌ها داشته‌اند ، توجه به رنگ های گوناگون در طبیعت از سفارشات قرآن کریم و نشانه قدرت الهی است که در چندین آیه صریحا به آنها اشاره شده، هرچند هر رنگی در فرهنگ‌های مختلف، معنای خاص و متفاوت و کاربردهای مختلفی دارند. به‌هرحال در علوم گوناگون بخصوص در ادبیات عرفانی جلوه‌ای ویژه‌ای یافته‌اند، زیرا سالکان راه حق در سیر و سلوک معنوی خود، مراحلی را می گذرانند که در هر مرحله نور و رنگ خاصی را مشاهده می کنند که نشانگر احوال درونی آنهاست و هر تغییر در حالات معنوی آنها در قالب رنگی خاص آشکار می شود.به همین دلیل عرفای بزرگی چون نجم‌الدین کبری، علاءالدین سمنانی، مولوی و... از جمله کسانی بودند که در این زمینه صاحب‌نظر بوده و تأمّلات دقیقی در باره رنگ‌ها داشته‌اند .این بزرگان از طریق بیان رنگ‌ها و تعمیم معانی آنها، مراحل سیروسلوک و حتی کشف و شهودهای معنوی خود را به‌صورت نمادین و با زبانی ادبی و فاخر برای صاحب‌نظران و مریدان خود بیان کرده‌اند و آثار ارزشمندی در این زمینه نگاشته‌اند که از گنجینه‌های درخشان ادبیات عرفانی است. یکی از شاخص‌ترین نمودهای رنگ، بخصوص رنگ سرخ در تصویرسازی از جهان ماوراء و حالات درونی، در اندیشه و آثار شیخ روزبهان بقلی است که ما در این مقاله با روش تحلیلی - توصیفی و ابزار کتابخانه‌ای به بررسی و تحلیل آثار او با محوریت کتاب «کشف‌الاسرار و مکاشفات الانوار» در این زمینه می‌پردازیم.

کلیدواژه‌ها

کلید واژه ها:ادبیات عرفانی
نماد
رنگ سرخ
کشف الاسرار
روزبهان بقلی
موضوعات
عرفان پژوهی در ادبیات
دوره 4، شماره 7
(بهار و تابستان 1404)
مهر 1404
صفحه 77-106

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما