عرفان پژوهی در ادبیات

بررسی سطوح تبیینی و ویژگی های زبان عرفان در تمهیدات عین القضات همدانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

اله یار افراخته

دکتری زبان و ادبیات فارسی- عرفانی، دانشگاه فرهنگیان ، کهگیلویه و بویراحمد، یاسوج، ایران

10.22054/msil.2024.73509.1089
چکیده
چکیده:
تحلیل صحیح تجربه های عرفانی میسر نمی شود، مگر با شناخت زبان عرفان و آشنایی با شیوه های بیان تجربه های عرفانی. تجربه عرفانی، نوعی تجربه روحانی است که آن را آگاهی بدون واسطه از طریق ارداک شهودی می دانند و این آگاهی با عقل یا اراده ی فرد و جامعه به دست نمی آید، بلکه مستقیم و بدون واسطه این امور صورت می گیرد. عین القضات برای بیان تجربه های خویش از هردو زبان عبارت و اشارت استفاده کرده است اما تمایل وی به زبان اشارت که همان زبان سکر است و به آن رمز و اشارت و شطحیات گفته می شود، بیشتر است. در این مقاله سعی شده است تا با روش توصیفی-تحلیلی ویژگی های تجربیات عرفانی عین القضات ازجمله: تردید ناپذیری، بیان ناپذیری، تجزیه ناپذیری، واسطه ناپذیری، اطلاق ناپذیری و... با ذکر شواهد و مثال مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. همچنین نشان دادیم که عین القضات چگونه توانسته است با شیوه ها و شگردهای به خصوصی زبان عرفان خویش را در سطوح مختلفی ازجمله: سطح استدلالی، سطح استنادی، سطح تناقضی و سطح محاکاتی و رمزی،تبیین نماید و به تصویر بکشد. تحلیل ها و یافته ها حاکی از آن است که وی بیشتر از سطح تناقضی و محاکاتی یا رمزی بهره برده است. زیرا زبان عرفان بیشتر زبانی رمزی، اشاری و تناقضی است که با رمز و حکایت و تمثیل باید بیان گردد تا تاثیر گذار باشد.

کلیدواژه‌ها

واژه های کلیدی: تجربه عرفانی
زبان عرفانی
تبیین
تمهیدات
عین القضات
موضوعات
عرفان پژوهی در ادبیات
دوره 2، شماره 4
(پاییز و زمستان 1402)
اسفند 1402
صفحه 35-80

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما