ظرفیت مشرب عرفانی مولانا در مثنوی معنوی برای بازتعریف مفاهیم سبک هویت و هوش هیجانی و بهره‌گیری از آن در پرورش نوجوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشیار آموزش زبان فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 استاد زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

10.22054/msil.2026.89357.1216
چکیده
دوران نوجوانی، مرحلۀ کلیدی هویت‌یابی و پرورش هوش هیجانی است و باید امکانات و شرایط لازم برای آموزش این مؤلفه‌ها به نوجوانان فراهم شود. ازاین‌رو، نگارندگان با توجه به هم‌جهتی اهداف عرفان مولانا و روان‌شناسی در زمینۀ خودشناسی و سیر کمال، پژوهشی کاربردی به شیوۀ کتابخانه‌ای انجام داده‌اند. هدف آنان معرفی مثنوی معنوی به‌عنوان منبعی برای آشنایی نوجوانان با انواع سبک هویت و پرورش هوش هیجانی است. همچنین، با تکیه بر ظرفیت‌های عرفانی مولانا در مثنوی، به بازتعریف دو مفهوم سبک هویت و هوش هیجانی در روان‌شناسی پرداخته‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش حکایت از آن دارد که غفلت با هویت سردرگم، بیداری و آگاهی با هویت هنجاری، اراده و طلب با هویت اطلاعاتی و مدیریت هوش هیجانی با منزل تزکیۀ نفس انطباق قابل توجهی دارد و در جزئیات بیشتر، دو مهارت درون‌فردی و بین‌فردی این هوش با مقام توبه، مدیریت اضطراب با صبر، میزان تطبیق‌پذیری با توکل و وضع روانی کلی با رضا انطباق دارد. در گام بعد با توجه به نتایج حاصل از این بازتعریف، شش دفتر مثنوی معنوی بررسی شده و 51 داستان مناسب برای آموزش این دو مفهوم شناسایی شدند که چند داستان‌ به‌عنوان نمونه معرفی و مضامین تربیتی آن بیان شده است. بنابراین با توجه به هم‌جهت بودن مضمون برخی داستان‌های مثنوی معنوی با دو مؤلفۀ سبک هویت و هوش هیجانی به‌نظر می‌رسد این اثر محتوای مناسبی برای معرفی به نوجوانان باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 شهریور 1405