1
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، شهید بهشتی تهران، ایران
2
استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22054/msil.2026.90073.1224
چکیده
پس از تبیین ماهیت و ارکان اسلام و ایمان و مسایلی چون معرفت و زیادت و نقصان در ایمان و بررسی رابطۀ اسلام با ایمان، این مباحث را با روش توصیفی - تحلیلی در رسالة الاعتقاد ابنخفیف، قوتالقلوب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری بررسی نمودیم. هر سه نویسنده، اسلام را مغایر با ایمان و ایمان را باطن اسلام معرفی نمودهاند. این مطلب شاید ریشه در این اعتقاد صوفیه داشته باشد که دین و مذهب را متشکل از شریعت و طریقت و حقیقت میدانند که شریعت جنبۀ ظاهر و پوستۀ آن و طریقت سیر و سلوک باطنی و حقیقت، نتیجه و ثمرۀ آن است. بنابراین، دیدگاه عرفا نسبت به مسألۀ ایمان با متکلمان و فقهایی که ایمان را صرف ادای شهادتین یا انجام فرایض میدانند، سازگاری ندارد؛ بلکه عرفا و صوفیه، ایمان را همان جنبۀ یقینی دانستهاند که از انجام فرایض دینی و طاعات و عبادات و دوری از محرمات در درون شخص ایجاد میشود و در نهایت به مقام مشاهدت و احسان ختم میشود. اعتقادات کلامی نویسندگان مورد بحث، سازوار با معتقدات اهل حدیث و برخی از اشاعره است و در پارهای موارد نیز با نظر ابوحنیفه و ماتریدیه و یا برخی از علمای امامیه هماهنگی دارد.
مصطفوی,سید حسین , خاتمی,احمد و ابوالقاسمی,مریم . (1404). بررسی ماهیت اسلام و ایمان و ارتباط آنها از دیدگاه علم کلام در رسالة الاعتقادعبدالله خفیف، قوتالقلوب ابوطالب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری. (e20855). عرفان پژوهی در ادبیات, 4(8), e20855 doi: 10.22054/msil.2026.90073.1224
MLA
مصطفوی,سید حسین , , خاتمی,احمد , و ابوالقاسمی,مریم . "بررسی ماهیت اسلام و ایمان و ارتباط آنها از دیدگاه علم کلام در رسالة الاعتقادعبدالله خفیف، قوتالقلوب ابوطالب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری" .e20855 , عرفان پژوهی در ادبیات, 4, 8, 1404, e20855. doi: 10.22054/msil.2026.90073.1224
HARVARD
مصطفوی سید حسین, خاتمی احمد, ابوالقاسمی مریم. (1404). 'بررسی ماهیت اسلام و ایمان و ارتباط آنها از دیدگاه علم کلام در رسالة الاعتقادعبدالله خفیف، قوتالقلوب ابوطالب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری', عرفان پژوهی در ادبیات, 4(8), e20855. doi: 10.22054/msil.2026.90073.1224
CHICAGO
سید حسین مصطفوی, احمد خاتمی و مریم ابوالقاسمی, "بررسی ماهیت اسلام و ایمان و ارتباط آنها از دیدگاه علم کلام در رسالة الاعتقادعبدالله خفیف، قوتالقلوب ابوطالب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری," عرفان پژوهی در ادبیات, 4 8 (1404): e20855, doi: 10.22054/msil.2026.90073.1224
VANCOUVER
مصطفوی سید حسین, خاتمی احمد, ابوالقاسمی مریم. بررسی ماهیت اسلام و ایمان و ارتباط آنها از دیدگاه علم کلام در رسالة الاعتقادعبدالله خفیف، قوتالقلوب ابوطالب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری. عرفان پژوهی. 1404;4(8):e20855. doi: 10.22054/msil.2026.90073.1224
