نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، شهید بهشتی تهران، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
پس از تبیین ماهیت و ارکان اسلام و ایمان و مسایلی چون معرفت و زیادت و نقصان در ایمان و بررسی رابطۀ اسلام با ایمان، این مباحث را با روش توصیفی - تحلیلی در رسالة الاعتقاد ابنخفیف، قوتالقلوب مکی و شرح التعرف مستملی بخاری بررسی نمودیم. هر سه نویسنده، اسلام را مغایر با ایمان و ایمان را باطن اسلام معرفی نمودهاند. این مطلب شاید ریشه در این اعتقاد صوفیه داشته باشد که دین و مذهب را متشکل از شریعت و طریقت و حقیقت میدانند که شریعت جنبۀ ظاهر و پوستۀ آن و طریقت سیر و سلوک باطنی و حقیقت، نتیجه و ثمرۀ آن است. بنابراین، دیدگاه عرفا نسبت به مسألۀ ایمان با متکلمان و فقهایی که ایمان را صرف ادای شهادتین یا انجام فرایض میدانند، سازگاری ندارد؛ بلکه عرفا و صوفیه، ایمان را همان جنبۀ یقینی دانستهاند که از انجام فرایض دینی و طاعات و عبادات و دوری از محرمات در درون شخص ایجاد میشود و در نهایت به مقام مشاهدت و احسان ختم میشود. اعتقادات کلامی نویسندگان مورد بحث، سازوار با معتقدات اهل حدیث و برخی از اشاعره است و در پارهای موارد نیز با نظر ابوحنیفه و ماتریدیه و یا برخی از علمای امامیه هماهنگی دارد.
کلیدواژهها
موضوعات
)