نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار دانشگاه اصفهان
چکیده
عرفان جایگاه ویژهای در ادبیات فارسی دارد. هدف از پژوهش حاضر، استخراج نتایج حاصل از تطبیق دو اثر از ادبیات جهان شامل داستانی از ادبیات فارسی و ادبیات فرانسه است. داستان اسکار و خانم رز به قلم اریک امانوئل اشمیت، و رسالهالطیّر به قلم محمد غزالی است. در این جستار تلاش شد وجوه اشتراک و افتراق این دو اثر بررسی شود. مطالعه حاضر از منابع کتابخانهای و از شیوۀ تحلیل محتوا بهره گرفته و بر مبنای مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی استوار است. در این مکتب بیشترین تأکید بر شواهد متنی و جنبههای زیباشناختی آثار مورد تطبیق است. چارچوب اصلی پژوهش الگوی هفت مرحلهای سلوک عطار است که در منطقالطّیر چنین نامگذاری شده است: طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت، فقر و فنا. علیرغم وجود برخی تفاوتهای جزئی، یافتههای مقاله حاکی از تطبیق مراحل یادشده با مراحل سفر مرغان و سلوک اسکار است. یکی از دلایل اصلی بروز این تشابه را میتوان تعلّق هر دو اثر به حوزه ادبیات مذهبی و پرداختن آنها به مضمون مشترک «سفر عرفانی» دانست. شاخصههایی همچون کمالگرایی، حقیقتجویی و روح مشترک بشری در پیدایش چنین آثار عرفانی نفیس و تطبیقپذیر، نقش بیبدیلی دارند.
کلیدواژهها
موضوعات
)